Rối Loạn Nhân Cách Phân Liệt: Nguyên Nhân, Triệu Chứng và Điều Trị

Nguyệt Hoàng
01 tháng 11 2021

Không biết rằng, trong cuộc sống này bạn từng gặp một người với cảm giác họ rất kỳ quặc hay lập dị bao giờ chưa? Cảm nhận của bạn cũng như những người xung quanh về họ là sự tách biệt với tập thể, thờ ơ với mọi người xung quanh, thậm chí là khó giao tiếp. 

Hay bạn có phải cũng đang trải qua những điều tương tự như vậy không? Trong tâm thần học, tâm lý học, có một loại rối loạn giải thích cho những người có những đặc điểm trên là người mắc bệnh rối loạn nhân cách phân liệt. Để tìm hiểu kỹ hơn về loại bệnh này, hãy cùng theo dõi bài viết hôm nay nhé!

rối loạn tâm thần phân liệt

Rối loạn nhân cách phân liệt là gì?

Rối loạn nhân cách được xem là một dạng rối loạn tâm thần có ảnh hưởng lớn đến hành vì và cuộc sống của người mắc bệnh. Người mắc bệnh thường có lối suy nghĩ và hành động khác thường, tính cách cố chấp. 

Những điều này sẽ gây ảnh hưởng lớn đến mặt cuộc sống đặc biệt là trong công việc và hoạt động xã hội thường ngày. Theo như sự tìm hiểu, bệnh rối loạn nhân cách được chia thành 3 cụm chính : A (Lập dị), B (Kịch tính), C (Lo âu).

Trong 3 cụm bệnh trên, rối loạn nhân cách phân liệt là một kiểu rối loạn thuộc cụm A. Người bệnh với những biểu hiện khác thường, kỳ quặc. Người bệnh sẽ có xu hướng xa cách, sống tách rời và thờ ơ với mọi mối quan hệ xã hội. Thường thì những người mắc bệnh này sẽ có xu hướng thích sống một mình, hoạt động một cách đơn độc và hiếm khi thể hiện cảm xúc một cách rõ rệt.

Dấu hiệu nhận biết 

Đối với những người mắc bệnh rối loạn nhân cách phân liệt, họ thường có xu hướng sống thờ với các mối quan hệ trong xã hội, hạn chế trong việc thể hiện cảm xúc cá nhân. Một số dấu hiệu nhận biết như:

  • Không quan tâm và không muốn tạo các mối quan hệ dù là thân thiết
  • Xa lánh và tách rời với mọi người xung quanh
  • Chọn những công việc có thể hoàn thành độc lập
  • Tự cảm thấy bản thân không có cảm xúc vui vẻ
  • Không có bạn thân, ngoại trừ những người thân trực hệ (cha mẹ, anh chị em ruột..)
  • Gặp nhiều khó khăn trong vấn đề giao tiếp với người khác
  • Không hứng thú với hoạt động tình dục với người khác
  • Thờ ơ trước những lời khen hay phê bình đến từ người khác
  • Gặp khó khăn trong việc thể hiện cảm xúc và trước các tình huống trong xã hội
  • Cuộc sống nội tâm phức tạp hay mơ mộng

Người mắc bệnh này thường bắt đầu sớm trong giai đoạn tuổi trưởng thành. Một số dấu hiệu khác có thể nhận biết sớm ở trong thời thơ ấu. Chứng bệnh gây khó khăn đến các hoạt động nhóm ở trường, công việc hay nhiều khía cạnh khác trong cuộc sống. Đặc điểm nổi bật ở những người mắc bệnh này là thường hoàn thành tốt công việc một cách độc lập.

Nguyên nhân 

Nhân cách mỗi con người sẽ được hình thành với sự kết hợp giữa suy nghĩ, cảm xúc và hành vi. Trong quá trình trưởng thành, con người sẽ luôn được học hỏi, tiếp nhận và phản ứng lại với những sự vật, sự việc xảy ra xung quanh mình. 

Hiện nay, chưa có một kết luận chính xác hay chắc chắn nào về nguyên nhân gây ra bệnh rối loạn nhân cách phân liệt. Các chuyên gia nhận thấy khả năng mắc bệnh đến từ di truyền và môi trường sống cũng là nguyên nhân chính dẫn đến căn bệnh này.

rối loạn nhân cách phân liệt

Đối tượng có nguy cơ cao mắc rối loạn nhân cách phân liệt

Một số người nằm trong nhóm nguy cơ dễ mắc chứng rối loạn nhân cách phân liệt là:

  • Có cha mẹ hoặc người thân mắc bệnh, dù là kiểu rối loạn phân liệt hoặc tâm thần phân liệt
  • Tuổi thơ bị lạm dụng hoặc bị bỏ bê, không được quan tâm
  • Cha mẹ thờ ơ, vô cảm, sống trong gia đình thiếu thốn về mặt tình cảm
  • Căn bệnh này được ghi nhận xảy ra ở nam nhiều hơn so với nữ giới.

Chẩn đoán chứng rối loạn nhân cách phân liệt như thế nào?

Đối với những người mắc chứng rối loạn nhân cách phân liệt, bệnh nhân sẽ không có xu hướng đến gặp bác sĩ hay chuyên gia vì chứng rối loạn của mình. Họ sẽ cảm thấy bình thường và hài lòng với cuộc sống đơn độc của mình. Người bệnh thường đến vì một tình trạng kèm theo như trầm cảm hay lo âu.

Thường các bác sĩ sẽ kiểm tra xem có các triệu chứng bất thường nào không. Tiếp theo, các bác sĩ tâm thần hoặc các nhà tâm lý học sẽ sử dụng một số công cụ đánh giá. Thường sẽ là các bộ câu hỏi, bảng điểm dành riêng cho người mắc bệnh. Một số những câu hỏi về tuổi thơ, công việc, mối quan hệ cũng như suy nghĩ cá nhân của họ về một vấn đề nào đó. 

Sự phản ứng của người bệnh sẽ được đối chiếu theo sổ tay chẩn đoán và thống kê các rối loạn tâm thần (DSM-5). Từ đó, các chuyên gia sẽ có những đánh giá và đưa ra các kết luận về tính trạng rối loạn họ gặp phải. Rối loạn nhân cách phân liệt khác với với bệnh tâm thần phân liệt và các loại rối loạn nhân cách khác.

Đối với người mắc rối loạn nhân cách phân liệt họ thường hay mộng mơ nhưng không gắn liền với thực tế, họ không có các biểu hiện của sự hoang tưởng, loạn thần. Người mắc bệnh vẫn có khả năng làm việc tốt với những công việc được làm một mình.

rối loạn nhân cách

Rối loạn nhân cách phân liệt dẫn đến hậu quả gì?

Người mắc bệnh thường sẽ gặp khó khăn trong nhiều khía cạnh cuộc sống. Những người mắc bệnh này trong một thời gian dài sẽ dẫn đến các nguy cơ sau:

  • Rối loạn nhân cách dạng phân liệt, tâm thần phân liệt hoặc các chứng rối loạn ảo tưởng khác
  • Mắc thêm các bệnh về rối loạn nhân cách khác
  • Trầm cảm nặng
  • Rối loạn lo âu

Phương pháp chữa trị 

Được biết, người bệnh rối loạn phân liệt là một loại tính cách của con người. Người bệnh thường cảm thấy không hài lòng với cuộc sống hiện tại của mình. Hiện nay, vẫn chưa tìm được phương pháp hay cách trị liệu nào hết hoàn toàn được căn bệnh này. Tuy nhiên, một số phương pháp giúp người mắc bệnh có thể hòa nhập hơn với xã hội hơn như:

Tâm lý trị liệu

Vẫn là lựa chọn đang được ưu tiên hiện nay. Trị liệu bằng phương pháp tâm lý giúp xây dựng mối quan hệ giữa người rối loạn nhân cách và chuyên gia tâm lý. Người này sẽ được các  nhà tâm lý lên kế hoạch điều trị cho riêng mình. Khi đó, họ sẽ có thể suy nghĩ thoải mái chia sẻ cảm xúc, suy nghĩ, hành vi của bản thân. 

Một số nhà tâm lý sẽ khéo léo phân tích và định hướng lại hành vi cho phù hợp với xã hội. Trị liệu này có thể được thực hiện ở mức độ cá nhân, nhóm nhỏ hay gia đình. Điều này trị bệnh rối loạn nhân cách phân biệt.

Liệu pháp hành vi

với phương pháp trị liệu này sẽ giúp thiết kế thay đổi về hành vi con người. Những người mắc bệnh được hướng theo thay đổi nhận thức, suy nghĩ về xung quanh. Đồng thời, họ được cách phản ứng lại với những tình huống xã hội. Từ đó, liệu pháp hành vi giúp người này tạo dựng các mối quan hệ xã hội.

Liệu pháp nhóm

Phương pháp này giúp tạo môi trường thực hành các kỹ năng xã hội. Giúp người bệnh có thể tiếp xúc và là quen với các tình huống đông người. Điều này giúp họ thoải mái hơn trong các trường hợp gặp phải ngoài thực tế.

Thuốc

Thuốc hiện không phải là ưu tiên dành để điều trị rối loạn nhân cách phân liệt. Tuy nhiên, thuốc vẫn được dùng để chữa các tình trạng bệnh đi kèm như trầm cảm, lo âu.

Trên đây là toàn bộ thông tin về nguyên nhân, triệu chứng và cách chữa trị chứng rối loạn nhân cách phân liệt. Nếu bạn thấy mình mắc một trong những triệu chứng kể trên thì hãy liên hệ với đội ngũ chuyên gia/bác sĩ tâm lý của chúng tôi để kịp thời chẩn đoán và chữa trị.

==> Xem thêm: Chứng rối loạn nhân cách phụ thuộc (DPD) – Bác sĩ tâm lý

Về tác giả

author
Nguyệt Hoàng

Nguyệt hiện là Thạc Sĩ ngành tâm lý tại trường Khoa Học Xã Hội & Nhân Văn. Nguyệt đã thực hiện rất nhiều nghiên cứu cũng như tìm hiểu sâu về các bệnh tâm lý, tâm lý hành vi,...

Bài viết liên quan

17 tháng 04, 2022
Rối Loạn Dạng Cơ Thể (BDD) Là Gì? Triệu Chứng Và Cách Điều Trị
19 tháng 03, 2022
Phân Biệt Sự Khác Nhau Giữa Chuyên Gia Tâm Lý và Bác Sĩ Tâm Thần
Bệnh tâm lý phổ biến
tc

Trầm cảm

rlla

Rối loạn lo âu

aacc

Ám ảnh cưỡng chế

sctl

Sang chấn tâm lý

Đăng kí để nhận thông báo về những bài viết mới nhất

Đặt lịch khám, tư vấn tâm lý

Đăng ký thành công

Bạn đã đăng kí đặt lịch khám / tư vấn thành công.

Bacsitamly sẽ hỗ trợ bạn đặt lịch sớm nhất có thể

ĐỒNG Ý