Một Số Loại Thuốc Chống Trầm Cảm Và Khuyến Cáo Của Bác Sĩ

BS Lê Duy
28 tháng 12 2021

Mặc dù thuốc chống trầm cảm không có tác dụng điều trị dứt điểm bệnh trầm cảm, tuy nhiên những loại thuốc này sẽ có tác dụng hỗ trợ làm giảm các triệu chứng của bệnh, giúp bệnh nhân có tinh thần thoải mái hơn. Như vậy, trên thị trường hiện nay đang sử dụng phổ biến các loại thuốc trầm cảm nào? Hãy cùng tìm hiểu một số thông tin về thuốc chống trầm cảm trong bài viết dưới đây!

Thuốc chống trầm cảm là gì?

Về khái niệm, thuốc chống trầm cảm có thể được hiểu là những loại thuốc có tác dụng hỗ trợ làm giảm các triệu chứng của bệnh trầm cảm cũng như các rối loạn lo âu xã hội, trầm cảm nhẹ hoặc một số bệnh tâm lý khác.

Việc sử dụng thuốc trị trầm cảm sẽ có tác dụng điều chỉnh sự mất cân bằng hóa học của chất dẫn truyền thần kinh bên trong vỏ não, đây là một trong những nguyên nhân chính làm ảnh hưởng đến tâm trạng và hành vi của cá nhân.

Loại thuốc trầm cảm lần đầu tiên được công bố vào năm 1950 với tác dụng hỗ trợ rõ ràng cho bệnh nhân. Sau nhiều năm phát triển các lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tâm thần, các bác sĩ đã nghiên cứu và phát triển đa dạng hơn các loại thuốc trầm cảm phù hợp với thể chất của từng bệnh nhân khác nhau, nhằm mục đích đem đến sự thay đổi tích cực nhất về tinh thần cho bệnh nhân mà vẫn giữ được sự ổn định về thể chất.

thuốc chống trầm cảm

Các loại thuốc chống trầm cảm phổ biến hiện nay 

Hiện nay, trên thị trường đang có khá nhiều loại thuốc chống trầm cảm với tác dụng khác nhau. Thông thường, các loại thuốc này sẽ không được phép bán tại các tiệm thuốc tây mà chỉ được bán theo đơn thuốc của bác sĩ chuyên môn. Tùy vào tình trạng bệnh của mỗi cá nhân, các bác sĩ sẽ đưa ra liệu trình điều trị phù hợp với các loại thuốc chữa trầm cảm khác nhau. Cụ thể, chúng ta có thể nhắc đến một số loại thuốc được sử dụng nhiều trong đơn thuốc của bác sĩ dưới đây:

Thuốc SNRI và SSRI

Các loại thuốc SNRI và SSRI là thuốc chống trầm cảm đang được kê đơn phổ biến nhất hiện nay. Cụ thể, SNRI đa phần chứa các loại chất ức chế tái hấp thu serotonin và noradrenalin, đây là hai chất dẫn truyền thần kinh trong não, đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ ổn định tâm trạng.

thuốc chống trầm cảm SNRI

Thuốc thường sử dụng để điều trị các chứng trầm cảm nặng, rối loạn tâm trạng, rối loạn tăng động giảm chú ý, rối loạn ám ảnh cưỡng chế OCD, rối loạn lo âu… Cụ thể bao gồm duloxetine (Cymbalta), venlafaxine (Effexor) và desvenlafaxine (Pristiq).

SSRI được biết đến là loại thuốc tái hấp thu serotonin có chọn lọc, đây là những loại thuốc đem lại hiệu quả tốt trong việc điều trị trầm cảm và ít có tác dụng phụ hơn một số loại thuốc trị trầm cảm khác.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là thuốc SNRI và SSRI không có tác dụng phụ. Khi mới bắt đầu sử dụng các loại thuốc này, bạn có thể gặp phải một số tác dụng phụ dưới đây:

  • Hạ đường huyết
  • Natri thấp
  • Xuất hiện cảm giác buồn nôn
  • Phát ban đỏ trên da
  • Xuất hiện cảm giác khô miệng
  • Táo bón hoặc tiêu chảy
  • Giảm cân
  • Đổ nhiều mồ hôi
  • Rối loạn chức năng tình dục
  • Đau đầu, chóng mặt hoặc mất ngủ

Đa phần các tác dụng phụ của thuốc trầm cảm SSRI và SNRI sẽ nhanh chóng được cải thiện sau một thời gian sử dụng. Nếu gặp khó chịu quá mức khi sử dụng thuốc thì bạn có thể liên hệ ngay với bác sĩ chuyên môn để được hỗ trợ kịp thời.

Thuốc chống trầm cảm ba vòng (TCAs)

Thực ra, sở dĩ người ta gọi đây là thuốc chống trầm cảm ba vòng vì trong cấu trúc hóa học của các loại thuốc này đều có 3 vòng trong cấu trúc. Các loại thuốc này sẽ được kê đơn, sử dụng để điều trị chứng trầm cảm, đau cơ xơ hóa, kiểm soát cơn đau mãn tính.

thuốc chống trầm cảm 3 vòng

Thuốc chống trầm cảm ba vòng bao gồm một số loại sau: Amitriptyline (Elavil), amoxapine- clomipramine (Anafranil), desipramine (Norpramin), doxepin (Sinequan), imipramine (Tofranil), nortriptyline (Pamelor), protriptyline (Vivactil) và trimipramine (Surmontil).

Tác dụng phụ của thuốc trầm cảm ba vòng bao gồm:

  • Xuất hiện co giật
  • Mất ngủ
  • Người bệnh bị lo lắng
  • Xuất hiện rối loạn nhịp tim 
  • Tăng huyết áp
  • Xuất hiện các nốt phát ban
  • Có cảm giác buồn nôn
  • Giảm cân
  • Táo bón hoặc bí tiểu
  • Tăng áp lực trên mắt
  • Rối loạn chức năng tình dục

Khi xuất hiện các phản ứng này trong quá trình sử dụng thuốc, bạn nên liên hệ ngay với bác sĩ để được tư vấn và hỗ trợ tốt nhất.

Thuốc ức chế monoamine oxidase (MAOIs)

Có thể nói, thuốc ức chế monoamine oxidase là một loại thuốc chống trầm cảm nhẹ được kê đơn cho bệnh nhân khi sử dụng SSRI và SNRI không có hiệu quả vì loại thuốc này có thể tương tác với một số loại thuốc khác, điều này sẽ ảnh hưởng đến hiệu quả của thuốc.

thuốc ức chế maois

Loại thuốc này có vai trò ức chế toàn bộ các hoạt động của monoamine oxidase, đây là một loại enzyme trong não giúp phá vỡ chất dẫn truyền thần kinh, tiêu biểu như serotonin. Do đó, thuốc sẽ hỗ trợ giúp người bệnh có được tâm trạng ổn định hơn và bớt lo lắng, căng thẳng.

Hiện nay, chúng ta có thể nhắc đến một số chất ức chế monoamine oxidase bao gồm: Phenelzine (Nardil), tranylcypromine (Parnate), isocarboxazid (Marplan) và selegiline (EMSAM, Eldepryl).

Bên cạnh những tác động tích cực đến trạng thái tinh thần của người bệnh, thuốc chống trầm cảm MAOIs cũng có nguy cơ gây ra một số tác dụng phụ bao gồm:

  • Xuất hiện mờ mắt
  • Phát ban đỏ li ti
  • Co giật, phù nề
  • Giảm cân hoặc tăng cân không kiểm soát
  • Rối loạn chức năng tình dục
  • Tiêu chảy, buồn nôn và táo bón
  • Mất ngủ hoặc ngủ li bì
  • Đau đầu, chóng mặt
  • Rối loạn nhịp tim
  • Ngất xỉu hoặc cảm thấy chóng mặt khi đứng lên
  • Tăng huyết áp

Thuốc chống trầm cảm serotoninergic (NASSA)

Về cơ bản, NASSA là một trong những loại thuốc điều trị rối loạn lo âu, rối loạn nhân cách cũng như chứng trầm cảm tương đối hiệu quả. Nhìn chung, đây là loại thuốc chống trầm cảm nhẹ đang được nhiều bác sĩ tin tưởng lựa chọn. Cụ thể bao gồm Mianserin (Tolvon) và Mirtazapine (Remeron, Avanza, Zispin).

Thuốc cũng tồn tại một số rủi ro, gây ra các tác dụng phụ bao gồm:

  • Táo bón
  • Khô miệng
  • Tăng cân
  • Buồn ngủ và an thần
  • Mờ mắt
  • Chóng mặt

Ngoài ra, bạn cũng có thể gặp một số phản ứng phụ nghiêm trọng hơn bao gồm co giật, giảm bạch cầu, ngất xỉu và phản ứng dị ứng, tuy nhiên những phản ứng này không phổ biến nên bạn cũng không cần quá lo lắng khi được bác sĩ kê đơn sử dụng.

Khuyến nghị của bác sĩ khi sử dụng thuốc chống trầm cảm

Trong quá trình sử dụng thuốc trị trầm cảm, để có được kết quả tốt nhất thì bạn cũng cần tuân thủ theo các hướng dẫn của bác sĩ, kiên trì với liệu trình. Cụ thể, hãy tham khảo một số khuyến nghị của bác sĩ chuyên khoa dưới đây:

Kiên nhẫn với liệu trình thuốc

Sau khi đã được bác sĩ kê đơn thuốc chống trầm cảm phù hợp với cơ địa và tình trạng sức khỏe tinh thần của bản thân, bạn hãy cố gắng kiên trì với liệu trình thuốc bởi chắc chắn thuốc chữa trầm cảm sẽ không có tác dụng ngay lập tức. Thông thường, các loại thuốc chống trầm cảm sẽ bắt đầu cho thấy sự cải thiện sau vài tuần hoặc thậm chí là sau một thời gian dài để thuốc có tác dụng rõ ràng.

Uống thuốc trị trầm cảm đúng liều lượng

Các bác sĩ sẽ kê đơn và hướng dẫn liều lượng cụ thể, vì vậy bạn hãy tuân thủ liều lượng của bác sĩ để đạt được hiệu quả khi sử dụng thuốc nhanh nhất. Trong trường hợp thuốc không đem lại hiệu quả hoặc gây ra những tác dụng phụ quá mức thì hãy gọi cho bác sĩ để được tư vấn trước khi ngưng thuốc hoặc thay đổi liệu trình.

Theo dõi quá trình sử dụng

Trong thời gian đầu sử dụng thuốc chống trầm cảm, bạn nên theo dõi tình trạng bệnh cũng như các phản ứng phụ khi sử dụng thuốc. Thông thường, các phản ứng này sẽ được cải thiện sau một thời gian sử dụng nhưng nếu không có sự thay đổi thì bạn nên tìm đến bác sĩ để được tư vấn hoặc thay đổi một loại thuốc trị trầm cảm khác phù hợp hơn. Các phản ứng này có thể bao gồm cảm giác buồn nôn, nhức đầu, mất ngủ…

Kết hợp với liệu pháp tâm lý

Trong nhiều trường hợp, bệnh nhân trầm cảm nên kết hợp cả việc sử dụng thuốc và liệu pháp tâm lý để có được kết quả sử dụng tốt nhất. Ngoài ra, liệu pháp tâm lý như trò chuyện, trao đổi cũng có tác dụng hỗ trợ để bệnh nhân tự giải quyết được vấn đề gây ra trầm cảm và có cách khắc phục chủ động, hạn chế trầm cảm quay lại trong tương lai.

Chỉ sử dụng thuốc khi được kê đơn

Hiện nay, có rất nhiều bệnh nhân trầm cảm sử dụng thuốc mà không cần bác sĩ kê đơn, không có sự thăm khám cụ thể để lựa chọn được phương pháp cải thiện phù hợp. Việc tự ý sử dụng thuốc chống trầm cảm mà không trao đổi trước với bác sĩ có thể dẫn đến tình trạng sử dụng sai thuốc, nghiện thuốc khiến tình trạng bệnh trở nên nghiêm trọng hơn.

Hạn chế sử dụng chất kích thích

Trong một số trường hợp, tâm trạng của bạn sẽ thoải mái hơn nếu sử dụng rượu bia hoặc các chất kích thích khác. Thế nhưng về lâu dài, nếu bạn sử dụng chất kích thích thường xuyên có thể khiến bạn bị nghiện chất kích thích, làm trầm trọng hơn tình hình bệnh và khiến trầm cảm khó điều trị hơn. Do đó, hãy cố gắng hạn chế sử dụng chất kích thích đến mức tối đa, nhất là khi bản thân đang sử dụng liệu trình thuốc chống trầm cảm.

Trên đây là một số thông tin cụ thể về tên các loại thuốc chống trầm cảm và khuyến nghị của chuyên gia/ bác sĩ trong quá trình sử dụng thuốc. Hy vọng qua những chia sẻ này, bạn đọc đã hiểu rõ hơn về những tính năng của thuốc chống trầm cảm, từ đó biết cách sử dụng thuốc hợp lý và tuân thủ các khuyến nghị của bác sĩ trong quá trình điều trị bệnh.

Về tác giả

author
BS Lê Duy

Bác sĩ CK1 Lê Duy chuyên khoa tâm thần là một bác sĩ tận tâm với kiến thức chuyên khoa được đào tạo bài bản, kết hợp với kinh nghiệm lâm sàng, với phương châm điều trị là không chỉ giúp bệnh nhân khỏi bệnh mà còn giúp bệnh nhân có được một cuộc sống tốt hơn.

Bài viết liên quan

17 tháng 04, 2022
Rối Loạn Dạng Cơ Thể (BDD) Là Gì? Triệu Chứng Và Cách Điều Trị
19 tháng 03, 2022
Phân Biệt Sự Khác Nhau Giữa Chuyên Gia Tâm Lý và Bác Sĩ Tâm Thần
Bệnh tâm lý phổ biến
tc

Trầm cảm

rlla

Rối loạn lo âu

aacc

Ám ảnh cưỡng chế

sctl

Sang chấn tâm lý

Đăng kí để nhận thông báo về những bài viết mới nhất

Đặt lịch khám, tư vấn tâm lý

Đăng ký thành công

Bạn đã đăng kí đặt lịch khám / tư vấn thành công.

Bacsitamly sẽ hỗ trợ bạn đặt lịch sớm nhất có thể

ĐỒNG Ý