Trầm Cảm Theo Mùa (SAD) Là Gì? Nguyên Nhân Và Cách Điều Trị

Thành Nguyễn
20 tháng 12 2021

Nhắc đến trầm cảm, chắc hẳn bạn đã từng nghe nói đến trầm cảm sau sinh, trầm cảm tuổi dậy thì… Thế nhưng, trầm cảm theo mùa có lẽ vẫn là một thuật ngữ tương đối lạ với nhiều người. Như vậy, trầm cảm theo mùa nghĩa là gì và có những biểu hiện cụ thể ra sao? Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu ngay qua những nội dung dưới đây!

Trầm cảm theo mùa (SAD) là gì?

Về cơ bản, bạn có thể hiểu trầm cảm theo mùa là một chứng rối loạn cảm xúc thường xảy ra mỗi năm vào cùng một thời điểm nhất định. Đây được xem là một chứng trầm cảm tương đối hiếm gặp và người bệnh thường sẽ tự giải quyết được sau khi kết thúc chu kì của bệnh.

Đa phần, những người mắc chứng rối loạn cảm xúc theo mùa sẽ xuất hiện tâm trạng tiêu cực, cảm giác mệt mỏi khác thường bắt đầu vào mùa thu, mùa đông và kết thúc vào đầu mùa xuân hoặc đầu mùa hè. Do đó, các chuyên gia còn gọi chung đây là chứng “Trầm cảm mùa đông” vì nó thường xuất hiện khi thời tiết bắt đầu trở lạnh.

Theo khảo sát thực tế tại Hoa Kỳ, trầm cảm theo mùa có thể ảnh hưởng đến khoảng 11 triệu người vào mỗi năm và nguyên nhân chủ yếu được xác định là do sự thay đổi về ánh sáng giữa các mùa.

trầm cảm theo mùa

Dấu hiệu của trầm cảm theo mùa

Hiện nay, đa phần những người mắc trầm cảm theo mùa thường xuất hiện triệu chứng bắt đầu vào cuối mùa thu, đầu mùa đông và tiến mất vào những ngày nắng hơn của mùa xuân hoặc mùa hè. Bên cạnh đó, cũng có một số người bắt đầu có dấu hiệu vào đầu mùa hè và kết thúc vào mùa đông. Cụ thể, hãy tham khảo một số dấu hiệu cụ thể ngay dưới đây:

Dấu hiệu chung của chứng trầm cảm theo mùa

Khi bị trầm cảm theo mùa, mọi người có thể xuất hiện một số triệu chứng cụ thể dưới đây:

  • Cảm thấy chán nản mỗi ngày mà không rõ lý do
  • Mất hứng thú với các hoạt động từng yêu thích trước đó
  • Có rất ít năng lượng
  • Đối mặt với nhiều vấn đề về giấc ngủ
  • Thay đổi nhu cầu ăn uống hàng ngày
  • Cảm thấy mệt mỏi, uể oải
  • Khó tập trung
  • Cảm thấy vô vọng, vô giá trị hoặc tội lỗi
  • Thường xuyên nghĩ đến cái chết hoặc có ý định tự tử

Các triệu chứng trầm cảm giai đoạn mùa thu và mùa đông

Các triệu chứng đặc trưng về chứng trầm cảm theo mùa được khởi phát vào mùa đông có thể bao gồm:

  • Ngủ quá nhiều
  • Thay đổi cảm giác thèm ăn, đặc biệt là thèm ăn các loại thực phẩm giàu carbohydrate
  • Tăng cân khó kiểm soát
  • Mệt mỏi
  • Có ít năng lượng để học tập và làm việc

Các triệu chứng trầm cảm vào mùa xuân hoặc mùa hè

Các triệu chứng đặc trưng về chứng trầm cảm theo mùa được khởi phát vào mùa xuân hoặc mùa hè có thể bao gồm:

  • Khó ngủ (mất ngủ)
  • Kém ăn
  • Giảm cân
  • Kích động hoặc lo lắng quá mức về những vấn đề không rõ ràng

trầm cảm theo mùa

Nguyên nhân của chứng trầm cảm theo mùa

Hiện nay, các chuyên gia vẫn chưa xác định được rõ nguyên nhân gây nên chứng trầm cảm theo mùa. Thế nhưng, chúng ta có thể điểm qua một vài tác nhân có thể làm ảnh hưởng đến trạng thái cảm xúc của cá nhân theo mùa dưới đây:

Sự thay đổi của đồng hồ sinh học

Khi bước sang mùa đông, mức độ ánh sánh mặt trời tác động lên trái đất sẽ có sự giảm rõ rệt. Sự suy giảm của ánh sáng này có thể tác động và làm gián đoạn đồng hồ sinh học ở bên trong cơ thể của con người và tạo nên cảm giác chán nản một cách tự nhiên.

Suy giảm chất dẫn truyền thần kin

Hiện nay, sự sụt giảm của serotonin (một chất dẫn truyền thần kinh trong não) có thể gây ảnh hưởng trực tiếp đến tâm trạng của con người. Vì vậy, đây cũng là một trong những nguyên nhân điển hình được đánh giá là có ảnh hưởng đến trạng thái cảm xúc của con người vào mùa đông vì ánh sáng mặt trời giảm cũng làm giảm lượng serotonin trong cơ thể.

Sự cân bằng của melatonin

Việc thay đổi ánh sáng ở mùa đông cũng có thể phá vỡ sự cân bằng của mức độ melatonin trong cơ thể, đây là một chất đóng vai trò quan trọng trong mô hình giấc ngủ và tâm trạng.

Nhìn chung, hầu hết các nguyên nhân gây trầm cảm theo mùa nêu trên đều có liên quan đến sự thay đổi về mức độ ánh sáng trong ngày vào mùa đông. Do đó, đa phần những quốc gia có đủ ánh sáng ban ngày thường ít xuất hiện tình trạng trầm cảm này. Chẳng hạn, ở Việt Nam thì miền Nam sẽ có tỷ lệ người bị rối loạn cảm xúc theo mùa ít hơn miền Bắc.

Những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc trầm cảm theo mùa

Hiện nay, rối loạn cảm xúc theo mùa thường được xác định là xuất hiện ở phụ nữ nhiều hơn so với nam giới và xuất hiện đa phần ở những người trẻ tuổi. Cụ thể, hãy cùng chúng tôi tìm hiểu về một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc trầm cảm theo mùa dưới đây:

Tiền sử gia đình: Người bị mắc trầm cảm theo mùa thường có người nhà cũng từng mắc trầm cảm trước đó.

Mắc chứng rối loạn lưỡng cực hoặc trầm cảm nặng: Những triệu chứng của rối loạn cảm xúc theo mùa có thể tăng nhanh hơn nếu bạn là người đang mắc một trong hai chứng bệnh tâm lý điển hình nêu trên.

Sống tại khu vực xa đường xích đạo: Người sống xa đường xích đạo thường phải đối mặt với mùa đông nhiều hơn nên sẽ tiếp xúc với ít ánh sáng mặt trời trong một ngày.

trầm cảm theo mùa là gì

Trầm cảm theo mùa có nguy hiểm không?

Về cơ bản, nhiều người cho rằng chứng trầm cảm theo mùa không gây ra quá nhiều nguy hiểm cho người bệnh vì những dấu hiệu này sẽ nhanh chóng biến mất khi mùa hè đến. Tuy nhiên, bạn cũng nên xem xét kỹ các dấu hiệu của bệnh vì SAD cũng có thể trở nên nghiêm trọng hơn nếu phải chịu căng thẳng quá mức trong giai đoạn này hoặc không được hỗ trợ đúng cách. Cụ thể, trầm cảm theo mùa có thể gây ảnh hưởng đến người bệnh như sau:

  • Khiến người bệnh có xu hướng tách khỏi xã hội
  • Gặp khó khăn trong việc thiết lập các mối quan hệ tại trường học hoặc nơi làm việc
  • Không thể tập chung hoàn thiện công việc
  • Người bệnh có xu hướng lạm dụng chất kích thích quá mức để giải tỏa căng thẳng
  • Hình thành rối loạn sức khỏe tinh thần khác như lo lắng quá mức, trầm cảm mãn tính, rối loạn cảm xúc
  • Xuất hiện suy nghĩ hoặc hành vi tự tử.

Điều trị chứng trầm cảm theo mùa

Nếu bạn hoặc người thân có xuất hiện một số biểu hiện của chứng trầm cảm theo mùa thì nên đến các phòng khám tâm lý để nhận được sự hỗ trợ, chẩn đoán từ chuyên gia. Hiện nay, các bác sĩ và chuyên gia tâm lý có thể áp dụng một số phương pháp điều trị dưới đây:

Liệu pháp nhận thức hành vi (CBT)

Đây là liệu pháp tâm lý mà các chuyên gia sẽ hỗ trợ cá nhân hiểu được suy nghĩ và cách hành xử ảnh hưởng thế nào đến trạng thái cảm xúc. Từ đó định hướng cá nhân thay đổi cách suy nghĩ về những tình huống xã hội theo hướng tích cực hơn, từ đó dẫn giúp bệnh nhân cải thiện được vấn đề của mình.

Cụ thể, nhà tâm lý sẽ thông qua việc trò chuyện để khám phá được những suy nghĩ và cảm xúc có hại làm ảnh hưởng đến bệnh nhân. Từ đó khuyến khích bệnh thân thay đổi suy nghĩ, cải thiện hành vi với cách thực hành tích cực.

Tham vấn kết hợp với liệu pháp phân tâm

Hiện nay, các chuyên gia tâm lý cũng có thể kết hợp giữa tham vấn tâm lý và liệu pháp phân tâm học để khám phá vấn đề của thân chủ, từ đó đưa ra những định hướng giải quyết phù hợp.

Đầu tiên, chuyên gia tâm lý sẽ có những buổi gặp mặt để tham vấn, lắng nghe vấn đề mà người bệnh gặp phải như một người bạn. Sau đó nhà tâm lý sẽ cùng bạn thảo luận về vấn đề cũng như cảm giác mà bạn phải đối mặt trong quá khứ, hiện tại để tìm hiểu xem liệu vấn đề trong quá khứ có phải là nguyên nhân dẫn đến chứng trầm cảm theo mùa của bạn hay không. Khi đã hiểu được gốc rễ của vấn đề thì chuyên gia sẽ bắt đầu xây dựng phác đồ điều trị để hỗ trợ bệnh nhân cải thiện vấn đề mình gặp phải trong thời gian nhanh nhất có thể.

Sử dụng thuốc chống trầm cảm

Với những cá nhân mắc chứng rối loạn cảm xúc theo mùa có dấu hiệu nặng, các bác sĩ hoàn toàn có thể tiến hành kê đơn thuốc chống trầm cảm để cải thiện dần vấn đề mà bệnh nhân gặp phải. Hiện nay, các loại thuốc chống trầm cảm được đánh giá là có hiệu quả tốt nhất khi người bệnh sử dụng vào đầu mùa đông trước khi triệu chứng bệnh xuất hiện và duy trì sử dụng thuốc cho đến mùa xuân.

Thuốc ức chế tái hấp thu serotonin có chọn lọc (SSRI) đang được biết đến là một trong những loại thuốc được sử dụng phổ biến nhất cho bệnh nhân mắc chứng trầm cảm theo mùa. Thuốc sẽ có tác dụng làm tăng hormone serotonin trong não, từ đó hỗ trợ cải thiện tâm trạng của người bệnh.

Liệu pháp ánh sáng

Có thể nói, liệu pháp ánh sáng là một trong những phương pháp phổ biến nhất để điều trị chứng trầm cảm theo mùa cũng như một số bệnh lý khác bằng cách để bệnh nhân tiếp xúc với ánh sáng nhân tạo. Trong quá trình trị liệu bằng ánh sáng, người bệnh sẽ ngồi hoặc làm việc gần một thiết bị gọi là hộp trị liệu bằng ánh sáng. Hộp này sẽ phát ra ánh sáng bắt chước ánh sáng tự nhiên ngoài trời.

Về cơ bản, đây là phương pháp được cho là sẽ ảnh hưởng đến các chất dẫn truyền thần kinh bên trong não, giúp giảm bớt các rối loạn cảm xúc của bệnh nhân. Phương pháp này cũng có tác dụng điều trị các loại trầm cảm, rối loạn giấc ngủ cũng như một số rối loạn cảm xúc khác.

Hy vọng qua những chia sẻ nêu trên, bạn đọc đã hiểu rõ hơn về chứng trầm cảm theo mùa cũng như những nguyên nhân, biểu hiện và phương pháp điều trị hội chứng tâm lý này hiệu quả nhất hiện nay.

Về tác giả

author
Thành Nguyễn

Hiện đang nghiên cứu chuyên sâu về các kiến thức liên quan tới tâm lý học và bệnh tâm lý. Anh cũng đang làm Marketing và Content Creator cho Bacsitamly.

Bài viết liên quan

17 tháng 04, 2022
Rối Loạn Dạng Cơ Thể (BDD) Là Gì? Triệu Chứng Và Cách Điều Trị
19 tháng 03, 2022
Phân Biệt Sự Khác Nhau Giữa Chuyên Gia Tâm Lý và Bác Sĩ Tâm Thần
Bệnh tâm lý phổ biến
tc

Trầm cảm

rlla

Rối loạn lo âu

aacc

Ám ảnh cưỡng chế

sctl

Sang chấn tâm lý

Đăng kí để nhận thông báo về những bài viết mới nhất

Đặt lịch khám, tư vấn tâm lý

Đăng ký thành công

Bạn đã đăng kí đặt lịch khám / tư vấn thành công.

Bacsitamly sẽ hỗ trợ bạn đặt lịch sớm nhất có thể

ĐỒNG Ý